Cholesterol całkowity - co oznacza, norma i kiedy jest podwyższony

Co to jest cholesterol całkowity

Cholesterol całkowity, oznaczany w wynikach jako TC lub CHOL, to łączne stężenie cholesterolu przenoszonego we krwi przez różne lipoproteiny. Składają się na niego trzy elementy: cholesterol LDL (nazywany złym), cholesterol HDL (nazywany dobrym) oraz część związana z trójglicerydami, czyli frakcja VLDL. W uproszczeniu cholesterol całkowity odpowiada sumie LDL, HDL i jednej piątej stężenia trójglicerydów.

Sam cholesterol nie jest szkodliwy, organizm potrzebuje go do budowy błon komórkowych, produkcji hormonów i witaminy D. Problem pojawia się, gdy frakcja LDL utrzymuje się na wysokim poziomie, bo odkłada się w ścianach tętnic i tworzy blaszki miażdżycowe. Dlatego wynik cholesterolu całkowitego jest punktem wyjścia, a pełny obraz daje dopiero lipidogram z rozbiciem na poszczególne frakcje. Jak go czytać, opisujemy w artykule o czytaniu lipidogramu.

Cholesterol całkowity - norma

Wartości referencyjne dotyczą osoby dorosłej. Laboratoria podają wyniki w mg/dl albo mmol/l, a normy bywają nieco różne w zależności od pracowni i przyjętych wytycznych. Poniżej najczęściej stosowane wartości pożądane.

Jak przeliczyć mg/dl na mmol/l

Aby zamienić stężenie cholesterolu z mg/dl na mmol/l, dzieli się wynik przez około 38,7. Dlatego 190 mg/dl to mniej więcej 5,0 mmol/l, a 250 mg/dl to około 6,5 mmol/l. Dla trójglicerydów przelicznik jest inny, dzieli się przez 88,5. Progi dla frakcji LDL zależą od indywidualnego ryzyka i opisujemy je osobno w tekście o normach cholesterolu LDL.

Kiedy cholesterol całkowity jest podwyższony

O podwyższonym cholesterolu całkowitym mówimy, gdy wynik przekracza 190 mg/dl (5,0 mmol/l). Dla orientacji stosuje się uproszczony podział:

• 190-250 mg/dl (5,0-6,5 mmol/l) - cholesterol umiarkowanie podwyższony,
• powyżej 250 mg/dl (6,5 mmol/l) - cholesterol wyraźnie podwyższony,
• powyżej 300 mg/dl (7,8 mmol/l) - wynik wysoki, wymaga oceny lekarza i wykluczenia przyczyn rodzinnych, takich jak hipercholesterolemia rodzinna.

To nie jest sztywna granica leczenia. Osoba młoda, bez innych czynników ryzyka, z wynikiem 210 mg/dl znajduje się w innej sytuacji niż pacjent po zawale z tym samym wynikiem. Dlatego lekarz nie ocenia samego cholesterolu całkowitego, lecz zestawia go z LDL, HDL, trójglicerydami, wiekiem, ciśnieniem, paleniem i chorobami współistniejącymi. Podwyższony cholesterol nie daje objawów, więc wykrywa się go wyłącznie badaniem krwi.

Podwyższony cholesterol całkowity - co zrobić

Pojedynczy nieprawidłowy wynik dobrze jest potwierdzić, a dalsze kroki zależą od tego, jak wysoki jest cholesterol i jakie jest ryzyko sercowo-naczyniowe.

• Powtórz badanie i wykonaj pełny lipidogram na czczo (9-12 godzin), aby poznać poziom LDL, HDL i trójglicerydów
• Zmień styl życia: ogranicz tłuszcze nasycone i trans, jedz więcej warzyw, błonnika i ryb, zwiększ aktywność fizyczną, zredukuj masę ciała i rzuć palenie
• Skonsultuj wynik z lekarzem, który oceni całkowite ryzyko i zdecyduje, czy wystarczą zmiany w diecie, czy potrzebne jest leczenie farmakologiczne
• Jeśli lekarz zaleci statynę, przyjmuj ją regularnie i kontroluj lipidogram po kilku tygodniach

Konkretne wskazówki dietetyczne i domowe sposoby zebraliśmy w poradniku o tym, jak obniżyć cholesterol.

Leki na wysoki cholesterol całkowity

Gdy zmiana stylu życia nie wystarcza, a ryzyko jest istotne, podstawą leczenia są statyny. Zmniejszają one produkcję cholesterolu w wątrobie i obniżają przede wszystkim frakcję LDL, a wraz z nią cholesterol całkowity. Statyny mają kategorię Rp, więc apteka wydaje je wyłącznie na receptę. Najczęściej przepisywane to:

O wyborze i dawce statyny decyduje lekarz na podstawie poziomu cholesterolu i całkowitego ryzyka. E-receptę na kontynuację leczenia możesz uzyskać online po konsultacji, jeśli nie ma przeciwwskazań.

Najczęstsze pytania