Statyny - leki i nazwy: substancje i marki dostępne w Polsce

Czym jest grupa leków zwanych statynami

Statyny to leki, które obniżają poziom cholesterolu, blokując reduktazę HMG-CoA, czyli enzym wykorzystywany przez wątrobę do produkcji cholesterolu. Gdy wytwarzanie własnego cholesterolu spada, wątroba zaczyna wychwytywać z krwi więcej cholesterolu LDL, a jego stężenie się obniża. Wszystkie cząsteczki z tej grupy działają w ten sam sposób, różnią się natomiast siłą, sposobem metabolizmu i liczbą interakcji.

W praktyce łatwo się pogubić, bo ta sama statyna kryje się pod wieloma nazwami. Nazwa handlowa to marka konkretnego producenta, a nazwa międzynarodowa, czyli substancja czynna, to jest to, co realnie leczy. Poniżej porządkujemy jedno i drugie, żeby było widać, że za dziesiątkami nazw na półce aptecznej stoi zaledwie kilka substancji.

Substancje czynne z grupy statyn

Statyny dzieli się przede wszystkim według substancji czynnej. To ona decyduje o sile działania i dawkowaniu, a nie nazwa na opakowaniu.

• Atorwastatyna - jedna z najsilniejszych i najczęściej przepisywanych, przyjmowana o dowolnej porze, zakres dawek 10-80 mg.
• Rosuwastatyna - najsilniejsza z dostępnych, duży spadek LDL już w niskiej dawce, zakres 5-40 mg.
• Simwastatyna - starsza, o umiarkowanej sile, przyjmowana wieczorem, zakres 10-40 mg, dawki 80 mg praktycznie się nie stosuje.
• Prawastatyna - słabsza, uznawana za łagodną w interakcjach, dziś w Polsce stosowana rzadko.
• Fluwastatyna - słabsza cząsteczka, spotykana rzadko.
• Lowastatyna - jedna z pierwszych statyn, obecnie mało dostępna.
• Pitawastatyna - nowsza cząsteczka o ograniczonej dostępności w Polsce.

Trzy pierwsze pozycje odpowiadają za zdecydowaną większość recept. Właśnie im poświęcamy osobne strony: atorwastatyna, rosuwastatyna i simwastatyna. Porównanie ich siły i profilu bezpieczeństwa znajdziesz w tekście o najbezpieczniejszych statynach.

Nazwy handlowe statyn dostępnych w Polsce

Poniższa tabela zestawia najczęściej stosowane substancje z przykładowymi nazwami handlowymi obecnymi na polskim rynku. To wybrane przykłady, a nie pełny wykaz, bo lista preparatów generycznych stale się zmienia. Zawsze liczy się substancja czynna wskazana na opakowaniu obok nazwy marki.

Jak widać, jedna substancja potrafi mieć kilkanaście marek. To dlatego dwie osoby leczone identycznie mogą mieć na opakowaniach zupełnie inne nazwy, choć przyjmują dokładnie ten sam lek. Szczegóły dawkowania i działań niepożądanych opisujemy na stronach poszczególnych statyn oraz w artykule o skutkach ubocznych statyn.

Leki złożone zawierające statyny

Osobną grupą są preparaty łączone, w których statyna występuje razem z inną substancją w jednej tabletce. Upraszczają one leczenie u osób, które i tak przyjmują kilka leków, bo zmniejszają liczbę tabletek do połknięcia.

• Statyna z ezetymibem - ezetymib ogranicza wchłanianie cholesterolu z jelita, więc razem ze statyną daje mocniejsze obniżenie LDL. Przykłady to preparaty z atorwastatyną i ezetymibem oraz z rosuwastatyną i ezetymibem.
• Statyna z lekiem na nadciśnienie - w jednej tabletce łączy się na przykład atorwastatynę z amlodypiną, co pozwala jednocześnie kontrolować cholesterol i ciśnienie.

Leki złożone dobiera lekarz, gdy sama statyna nie wystarcza do osiągnięcia docelowego cholesterolu albo gdy pacjent leczy się także na nadciśnienie. Nie zaczyna się od nich terapii na własną rękę.

Czy nazwa handlowa ma znaczenie

Dla efektu leczenia nazwa marki nie ma znaczenia, liczy się substancja czynna i jej dawka. Preparaty generyczne muszą zawierać tę samą substancję w tej samej ilości co lek oryginalny i przechodzą badania potwierdzające, że wchłaniają się porównywalnie. Różnią się przede wszystkim ceną, wyglądem tabletki i substancjami pomocniczymi.

W aptece farmaceuta może zaproponować tańszy zamiennik z tą samą substancją i dawką, jeśli lekarz nie zaznaczył na recepcie inaczej. Warto wtedy sprawdzić, czy nowe opakowanie ma tę samą substancję i miligramy, a nie zrażać się inną nazwą. Jeśli źle tolerujesz konkretny preparat, zgłoś to lekarzowi, bo czasem pomaga zmiana producenta lub cząsteczki, a nie odstawienie leczenia.

Czy statyny są na receptę i jak ją uzyskać

Wszystkie statyny, niezależnie od nazwy handlowej i dawki, są w Polsce lekami wydawanymi wyłącznie na receptę. Nie kupisz ich legalnie bez recepty, a preparaty z internetu bez konsultacji lekarskiej bywają niepewnego pochodzenia. Legalną drogą jest e-recepta wystawiona przez lekarza po ocenie wywiadu.

• Wypełniasz formularz medyczny o stanie zdrowia, lekach i wynikach lipidogramu
• Opłacasz konsultację, 59 zł
• Lekarz analizuje wniosek i, jeśli nie ma przeciwwskazań, wystawia e-receptę
• Jeśli lekarz odmówi z przyczyn medycznych, otrzymujesz zwrot opłaty

Więcej o samej grupie leków przeczytasz na stronie o statynach, a jeśli szukasz szerszego kontekstu, także w przeglądzie leków na cholesterol.

Najczęstsze pytania