Statyny - rano czy wieczorem?

Pora przyjmowania statyny nie jest przypadkowa. Dla części leków ma znaczenie, dla innych praktycznie żadnego. Wyjaśniamy, dlaczego simwastatynę bierze się wieczorem, a atorwastatynę i rosuwastatynę można przyjąć o dowolnej porze dnia, oraz co tak naprawdę decyduje o skuteczności leczenia.

Od czego zależy najlepsza pora

O tym, kiedy warto wziąć statynę, decydują dwie rzeczy. Pierwsza to rytm dobowy wątroby, bo organizm produkuje najwięcej cholesterolu w nocy i nad ranem. Druga to okres działania leku, czyli jak długo utrzymuje się on we krwi w skutecznym stężeniu. Statyna, która działa krótko, powinna trafić do organizmu tuż przed szczytem produkcji cholesterolu, żeby zablokować go we właściwym momencie. Statyna, która działa długo, pracuje przez całą dobę niezależnie od tego, o której ją przyjmiesz.

Statyny hamują reduktazę HMG-CoA, enzym potrzebny wątrobie do wytwarzania cholesterolu. Gdy jego produkcja spada, wątroba wychwytuje więcej cholesterolu LDL z krwi, a jego stężenie się obniża. Skoro produkcja jest największa nocą, lek krótko działający ma sens podać wieczorem. Przy lekach długo działających ten argument znika, bo i tak są obecne w organizmie w czasie nocnego szczytu.

Simwastatyna - wieczorem

Simwastatyna ma krótki okres działania, mierzony w godzinach. Jeśli przyjmiesz ją rano, jej stężenie w organizmie spadnie, zanim w nocy ruszy najintensywniejsza produkcja cholesterolu. Dlatego zaleca się przyjmowanie simwastatyny wieczorem. Badania pokazują, że dawka wieczorna obniża cholesterol LDL skuteczniej niż ta sama dawka poranna. To nie kaprys, tylko dopasowanie pory leku do rytmu wątroby.

Przy simwastatynie pamiętaj też o jednej interakcji z żywnością. Nie należy łączyć jej z sokiem grejpfrutowym, bo grejpfrut hamuje enzym rozkładający lek, przez co jego stężenie rośnie, a wraz z nim ryzyko działań niepożądanych, zwłaszcza bólów mięśni. Więcej piszemy w tekście simwastatyna a grejpfrut.

Atorwastatyna i rosuwastatyna - o dowolnej porze

Atorwastatyna działa długo, a dzięki aktywnym metabolitom jej efekt utrzymuje się jeszcze dłużej niż samo stężenie substancji we krwi. Rosuwastatyna działa jeszcze dłużej, jej okres półtrwania liczony jest w kilkunastu godzinach. Obie zapewniają w miarę stałe hamowanie produkcji cholesterolu przez całą dobę, także w nocy. Z tego powodu Charakterystyki Produktów Leczniczych tych leków dopuszczają przyjmowanie ich o dowolnej porze dnia.

W praktyce oznacza to, że możesz wybrać godzinę, o której najłatwiej Ci pamiętać. Wiele osób bierze atorwastatynę lub rosuwastatynę rano razem z innymi lekami, bo tak łatwiej wpleść je w codzienną rutynę. Jeżeli częściej pamiętasz wieczorem, przyjmuj je wieczorem. Kluczowe jest, aby była to stała pora, a nie za każdym razem inna. O różnicach między tymi lekami piszemy w tekście atorwastatyna a rosuwastatyna.

Pora przyjmowania statyn w skrócie

Zestawienie edukacyjne wg ChPL. Ostateczny sposób dawkowania ustala lekarz na podstawie Twojego leczenia i przyjmowanych leków.

Co jest ważniejsze niż godzina

Choć pora ma znaczenie przy simwastatynie, to najczęstszym powodem gorszych wyników nie jest wybór rano czy wieczorem, tylko nieregularne przyjmowanie. Statyna chroni serce tylko wtedy, gdy bierzesz ją systematycznie. Pojedyncze pominięte dawki, przerwy na kilka dni albo częste zmiany godziny osłabiają efekt bardziej niż to, czy lek trafił do Ciebie o ósmej rano, czy o dziewiątej wieczorem.

• Wybierz jedną stałą porę i trzymaj się jej każdego dnia.
• Powiąż lek ze stałym punktem dnia, na przykład z myciem zębów wieczorem.
• Jeśli bierzesz wiele leków, ustaw przypomnienie w telefonie.
• Nie odstawiaj statyny samodzielnie, nawet po dobrym wyniku lipidogramu.

O tym, dlaczego leczenie jest długoterminowe, piszemy w tekście czy statyny trzeba brać do końca życia.

Z jedzeniem czy na czczo

Statyny można przyjmować z posiłkiem lub bez, jedzenie nie jest tu warunkiem. Jeśli lek podrażnia Ci żołądek, weź go po posiłku. Jedynym istotnym ograniczeniem dietetycznym pozostaje sok grejpfrutowy i sam grejpfrut, których najlepiej unikać zwłaszcza przy simwastatynie. W razie wątpliwości co do łączenia statyny z innymi lekami lub suplementami zapytaj farmaceutę albo lekarza.

Co zrobić, gdy zapomnisz dawki

Jeżeli przypomnisz sobie o pominiętej dawce niedługo po zwykłej porze, możesz ją przyjąć tego samego dnia. Gdy do kolejnej dawki zostało już niewiele czasu, pomiń zapomnianą i weź następną normalnie. Nigdy nie podwajaj dawki, żeby nadrobić pominięcie, bo zwiększa to ryzyko działań niepożądanych. Jeśli pomijasz statynę często, powiedz o tym lekarzowi, bo być może da się dobrać porę lub lek łatwiejszy do stosowania.

Najczęstsze pytania